Z ksztaltu do kreta naszego

Z kształtu do kreta naszego bardzo jest podobny, ale żyjąc w sypkim podłożu a nie w pulchnej, żyznej ziemi, ma łapki grzebne inne: nie szerokie szuflowate, lecz o wąskich palcach, zaopatrzone w rogowe wy- dłużone płytki, szczególnie nadające się do rozgarnia- nia piasku. Czwartym typem „kreta” jest południowo- amerykański szczerbak pancernik (Chlamydophorus), pokryty jeszcze, ,jak jego krewniacy rogowym pan- cerzem, co prawda w części uwstecznionym, ale cało- ścią organizacji i wyglądem zewnętrznym zdradzający najwidoczniej przystosowanie do daleko posuniętego .życia podziemnego. Mnóstwo ciekawych przykładów, ilustrujących roz- maite etapy przystosowania od życia prawie powierz- chniowego do całkowicie podziemnego, spotykamy wśród gryzoni. Większość drobnych form prowadzi życie naziemno-podziemne. Nory służą im raczej jako schroniska i miejsca rozrodu, pokarm natomiast zdo- bywają na powierzchni, jak myszy, susły, chomiki, świstaki lub skoczki pustynne. Niektóre znoszą do nor zapasy ziarn na niekorzystne okresy roku. Inne, jak nornice, związane są w większym stopniu ze śro- dowiskiem podziemnym, także i przez pokarm, bowiem naj chętniej podgryzają korzenie roślin. Wyłącznie podziemnym gryzoniem jest ślepiec (Spalax), który nawet utracił całkowicie oczy, posunąwszy się pod tym względem jeszcze dalej niż kret w przystosowaniu do życia grzebnego w środowisku ciemnym. Jego orga- nem lokomocji, jego motorem, stała się głównie bardzo mocna głowa, którą rozpycha ziemię. Slepiec Spatax, gryzoń, który w związku z całkowicie podziemnym życiem utracił oczy. Porównując ze sobą rozne ssaki ryjące można dostrzec wśród nich dwa główne typyekologiczne. Jedne wzorem kreta i ślepca, pracują nie tylko łap- kami, ale i całym ciałem, a także przy poruszaniu się. Dwa sposoby budowania chodników podziemnych: wypychanie ziemi głową (kret) i. wyrzucanie ziemi nogami wraz z tworzeniem pagórka przed otworem wejściowym (gryzonie). Według Formozowa. poprzez zwartą glebę posługują się mocno osadzoną głową. [patrz też: , , ]