Przypatrzmy sie teraz innej drapieznosci,

Przypatrzmy się teraz innej drapieżności, nie mniej ciekawej z ekologicznego punktu widzenia – jadowi- tości wężów. Pozbawienie odnóży wraz z wydłużeniem ciała jest niewątpliwie uprzywilejowaniem dla poru- szania się sposobem przepychania przez zwarty gąszcz roślin. Z drugiej strony beznożność stawia węże w niekorzystnej stytuacji w odniesieniu do zdobyczy, którą trzeba schwytać dla zaspokojenia potrzeby odżywiania. Boć przecież przy chwytaniu ofiary ciało nie jest zdolne oprzeć się o podłoże, „zakotwiczyć” jak u gadów mających odnóża. Jadowitość w takich razach okazuje się właściwością ułatwiającą obezwładnienie zdobyczy. Szczególnie pożyteczna okazuje się u wężów mniej wydłużonych, o ciele bardziej zwartym; podczas gdy formy wydłużone łatwiej zdobycz oplatają zwoja- mi ciała. Porównawcze studia nad jadowitymi f niejadowitymi wężami wskazują, że gruczoły jadowe powstały stop- niowo z gruczołów wytwarzających pierwotnie enzymy przeznaczone do rozszczepiania białek poł- kniętej w całości, niepogryzionej zdobyczy. Pierwotną funkcję miały trawienną. W biegu ewolucji u różnych grup nastąpiło poszerzenie funkcji w kierunku, oprócz trawienia, także uśmiercania zdobyczy. U naj dalej w tej ewolucji posuniętych typów stały się wyłącznie . gruczołami. jadowitymi. Równolegle szła ewolucja zębów jadowitych. U naszej żmii oraz licznych form tropikalnych (Crotalus, Bitis), o najbardziej skróconych szczękach znajdujemy tylko w górnej zęby jadowite, 2 lub jeden z każdej strony nie rynienkowate, lecz w swej części środkowej tworzące rurkę (Solenogly- pha), pozwalającą n aj skuteczniej zastrzykiwać jad nie mający już właściwości trawiennych, lecz tylko szybko uśmiercający zdobycz. Potrzeba s z y b k i e g o z a b i- j a n i a wężokształtnym gadom, korzystnie przystoso- wanym do przepełzania w gąszczu roślinnym, jednak gorzej usytuowanym dla chwytania pokarmu, była niewątpliwie tą „sprężyną” ekologiczną, która kiero- wała ewolucją grupy ku pozyskaniu jadowitości i z tą właściwością skorelowanej organizacji.’ [więcej w: , , ]