W krancowych razach zywiciel zachowuje

W krańcowych razach żywiciel zachowuje słabnące stopniowo funkcjonowanie cielesne, podczas gdy pa- sożyt monopolizuje stopniowo wzmagającą się własną funkcję rozrodczą, tak bardzo mu potrzebną dla dal- szego rozwoju narażonego na ogromne straty. Z ekologicznego punktu widzenia jest szczególnie ciekawe, że pasożyt na ogół przejawia taki sposób odżywiania, który najczęściej nie wyzwala obronnych reakcji żywiciela. Na tym też w znacznym stopniu polega jego raison d’etre. Można powiedzieć, że obrona przed pasożytami nie została przez przyrodę skutecznie rozwiązanym problemem w odniesieniu do napastowa- nego gatunku. Prawdopodobnie dlatego że żywiciel mógł powstać w• biegu ewolucji wcześniej niż jego pasożyt. Toteż wobec pasożytów są one często bez- radne, używają środków obronnych widocznie do tego nie zawsze skutecznych. Wystarczy przypomnieć, jak nieudolnie’ psy „iskają się” zębami lub drapią się ła- pami przed pchłami, których nie mogą się pozbyć. Jak bezradne są wobec kąsających je z tyłu boli- muszek (Stomoxys calcitrans), które ulatują raptownie jak się tylko pies obejrzy. W nielicznych stosunkowo przypadkach spotykamy narządy oraz czynności, które do pewnego stopnia można uważać za przystosowania . obronne przed natrętnymi owadami, np. zaopatrzone w gęste kity ogony ssaków kopytnych. Także chara- kterystyczny, falą po ciele przebiegający, ruch skóry koni jest reakcją obronną wobec kłujących je gzów i ślepaków. Są to jednak raczej wyjątki. Drobne, otor- bione zazwyczaj stadia pasożytów wewnętrznych, dostawszy się do jamy ustnej żywiciela; czy to z po- karmem czy z wodą, czy innym sposobem najczęściej nie wywołują żadnych reakcji obronnych, nie tylko dlatego, że są zupełnie małe, przeważnie mikroskopo- wych rozmiarów, ale głównie dlatego, że znajdują się w stadiach obojętnych, nieaktywnych chemicznie czy inaczej. Także i inne dalej już rozwinięte stadia, względnie dorosłe formy pasożytów, zakotwiczywszy się w organach wewnętrznych, skąd czerpią pokarm, pozostają najczęściej w zasięgu organów wegetatyw- nych żywiciela, podlegających jak’ wiadomo inerwacji autonomicznej, niezależnej od mózgu i woli osobnika, niezdolnej do czynnej samoobrony. [przypisy: , , ]