Spadek temperatury przy wznoszeniu sie

Spadek temperatury przy wznoszeniu się w góry zaznacza się w glebie wolniej niż w powietrzu. Gleba jest tam cieplejsza niż powietrze. Drobna fauna trzy- ma się bliżej ziemi. Wykorzystuje ciepło; chroni się do gleby. Potwierdziły to niedawne badania Mani w Himalajach, co znane było z Alp, a także z innych gór. W krajach umiarkowanych spotykamy się z cieka- wym zjawiskiem dwukrotnego w ciągu roku całko- witego Odwracania się temperatury, wiosną – w mar- cu i jesienią – w październiku, podobnie jak w wodach śródlądowych naszych szerokości. Taka sezonowa re- wersja decyduje o kierunku gradientu termicznego. Ze zjawiskiem tym wiążą się sezonowe wędrówki pio- nowe pewnych larw owadów (np. pędraków chrabą- szcza, larw Scitalia itp.), pochodzenie z wiosną W war- stwy górne, orne, a jesienią opuszczanie się w głębsze podglebie. W krajach polarnych, poczynając już od formacji tundry północnej, wierzchnia warstwa ziemi jest cał- kowicie przemarznięta, co w znacznym stopniu unie- możliwia bytującym tam ssakom zapadanie w sen zimowy (wędrówki lemingów i innych zwierząt, ak- tywne życie stałych mieszkańców tundry). Latem odmarza tylko cienka stosunkowo warstwa wierzchnia, nie sięgająca zazwyczaj nawet 1 m. Na stosunki termiczne gleby duży wpływ wywiera szata roślinna i pokrywa śniegowa, obie utrudniające względnie osłabiające jej przemarzanie. Gęsta darń chroni glebę także przed przegrzaniem. Ciekawe są obserwacje nad gąsienicami znanego szkodnika roślin uprawnych – sówki rolnicy (Agrotis segetum), prze- prowadzone w ZSRR. W rejonach o dużych zimą opadach śniegowych szkodnik jest naj groźniejszy, bo- wiem pokrywa śniegowa chroni glebę wraz z zimu- jącymi w niej gąsienicami przed nadmiernym zmarznięciem. Przeciwnie na stepach o małym po- kryciu śniegu szkodnik prawie że nie występuje z powodu znacznego przemarzania gleby, Warunki termiczne gleby zależą także od jej na- tury chemicznej. [podobne: , , ]